Vereniging Voor Geweldloze Krijgskunst - vzwAikido-school Duurzame Vrede (Heiwa Shugi Ryu Aikido)
Aikido is een piepjonge krijgskunst en nog steeds in volle ontwikkeling, verderbouwend op traditie met het oog op een moderne samenleving. Ze behoort tot de “innerlijke” krijgskunsten, wat wil zeggen dat het beoogde doel niet de vernietiging van een tegenstander, maar de zelfontplooiing en de verbetering van de beoefenaar zelf is. "Schade voorkomen" is daarom de centrale gedachte.
"Hei" betekent rusten op, "Wa" harmonie, "Heiwa" vrede, "Shugi" kunst of "ambacht","Heiwa Shugi" pacifisme, "Ryu" school"."Heiwa Shugi" is in Japan de meest voorkomende term om een vredelievende levenshouding te omschrijven. In HSR-aikido werken we aan "vredestechnieken", aan een "vredeskunst". Onze aikidoschool heet daarom "Duurzame Vrede" of "Heiwa Shugi Ryu Aikido, wat men kan vertalen als "de-vredeskunst-aikido-school", "de-pacifistische-aikido-school" vandaar "Aikido-school Duurzame Vrede", kort "HSR-aikido".
HSR-aikdo omvat een universalisering van aikido als krijgskunst. Ons aikido is niet langer "Japans", maar heeft een nieuwe basisfilosofie uitgaande van universeel menselijke kenmerken en -behoeften. Deze nieuwe benadering is creatief en wil het traditionele van krijgskunst verzoenen met de moderniteit van de huidge samenleving. Een belangrijk uitgangspunt is de zelfbeschikking, de eigen keuze van de beoefenaar. Andere belangrijke punten zijn integratie van de volledige discipline volgens één principe, en het gebruik van een werkwijze volgens een creatieve boomsructuur (de zgn generatieve methode). Meer opvallende vernieuwingen zijn de vrije keuze van het trainingspak, de afwezigheid van graden en gordels, en de historische studie van aikido in algemeen maatschappelijke termen. In HSR-aikido beschouwen we het pacifistische aikido als onafgewerkt en als verder te ontwikkelen, onder meer door verrijking vanuit andere krijgskunsten en vanuit inspiratie van verschillende krijgskunstmeesters uit het lange budo-verleden. HSR-aikido is in de eerste plaats gericht op training met als centraal thema zelfzorg, zelfontplooiing en ook zelfverdediging.
Aikido kan men begrijpen als de kunst om energie (ki) in harmonie te brengen. Zoals de schilder schildert, en de schrijnwerker ramen of trappen maakt, schept de aikidoka harmonie. Uiteraard dient daarom het begrip "harmonie" nadere toelichting.
De beschikbare werkwijzen om harmonie te brengen leer je in aikido door middel van het trainen van de gevechtstechnieken in het kader van een dojo. Die energie, de ki, vind je overal en daarom is aikido toepasbaar op alle facetten van het menselijk leven. In de levensbeschouwing waarop HSR-aikido steunt, gaat men uit van een natuurlijke toestand van rust, die door de mens nu en dan verstoord wordt omwille van zijn beperktheden. Er ontstaan conflicten en problemen. Het doel van aikido is deze problemen te harmoniseren, deze conflicten op te lossen.
Om conflicten te harmoniseren, is allereerst een sterke persoonlijkheid nodig. Onze aikidotraining wil het zelfvertrouwen stimuleren en de persoonlijkheid van de beoefenaars versterken door het aanleren van vaardigheden. De aikidotechnieken werken volgens bepaalde principes, die de beoefenaars zich eigen kunnen maken door de training. Deze principes zijn in het dagelijks leven en in de eigen levenssfeer toepasbaar. Verder wil de aikidotraining de gezondheid van de beoefenaars bevorderen. Ontspanning, versoepeling, conditietraining, verbetering van de coördinatie en een vriendschappelijke omgang in de groep dragen bij tot hun welzijn. De beoefenaars worden gestimuleerd om voor zichzelf en voor hun omgeving zorg te dragen.
In HSR-aikido worden vechttechnieken getraind omdat de lichamelijkheid van een conflict een zeer directe ervaring is van de tegenstelling en van zijn positieve oplossing. Het trainen van de vechttechnieken is binnen de aikido-beoefening een instrument, een middel, maar geen doel. De concrete toepassing ervan beperkt zich immers tot te betreuren noodgevallen. Louter zelfverdediging is dus zeker niet de eerste prioriteit van de aikidotraining, maar ze is er wel een onlosmakelijk onderdeel van. Als krijgskunst is aikido immers gericht op de bescherming, het behoud en de ontwikkeling van menselijk welzijn.
Het doel van onze aikidotraining is de verhoging van deze levenskwaliteit van de beoefenaars (en van hun omgeving). Veiligheid van de training en van de dojo staan daarom voorop. Ons aikido vertrekt niet van de idee om de kracht van de tegenstrever "tegen hemzelf te gebruiken", zoals in aiki-jujtsu, maar wel van de idee om "harmonie met de natuur of het universum" te bereiken, d.w.z. energie te harmoniseren door adequaat met het conflict, met de aanval, om te gaan. In aikido trainen de beoefenaars daarom technieken die aangepast werden op basis van een geweldloze filosofie. Door middel van het inwerken in en doorlopen van het programma, leert de beoefenaar de onderliggende vredelievende principes. Die zijn toepasbaar zijn in het dagelijks leven en beogen het in praktijk brengen van vredescultuur beogen.Het belangrijkste daarbij is het principe van "geen-schade".
Evenzeer is er de heilzame invloed van de fysieke training die ontspant, versterkt, versoepelt en verfijnt. Men zou aikido kunnen omschrijven als een in de krijgskunst toegepaste filosofie van geweldloosheid. We willen eerst de werkelijkheid achter het conflict achterhalen (de aanvaller "aanvoelen") om daarna zonder of met minimale schade, voor "de aanvaller" alsook voor "de verdediger", de aanval (niet: de aanvaller) te "neutraliseren", of sterker zelfs, het conflict tot iets constructiefs om te buigen.
Aikido en algemene gezondheidsoefeningen zijn daarom nauw met elkaar verbonden. De eerste vereiste voor een goede gezondheid is immers veiligheid, die men kan verzekeren door zelfverdediging en zelfzorg. Omgekeerd heeft een beoefenaar van krijgskunst als basis een goede gezondheid nodig voor het uitvoeren van de techniek. HSR-Aikido is als krijgskunst zo ontworpen dat er een belangrijk gezondheids-bevorderend aspect aan de uitvoering van de technieken is, dwz de training is algemeen helend.HSR-Aikidotechnieken zijn in principe meer dan "niet kwetsend" en "controlerend" maar genezend onder meer door het in evenwicht brengen van energie. HSR-Aikido is daarom een geweldloze krijgskunst.
Misschien is deze waarneming nog het belangrijkste verband tussen aikido, zelfverdediging en zelfzorg: mensen ziek maken is een aanvalsvorm, een vorm van geweld. Gezond blijven, en meer algemeen: voor zichzelf zorg dragen, is de eerste stap in een strategie van zelfverdediging. Meer algemeen is het scheppen van een vredelievende samenleving de meest effecieve zelfverdediging.
Binnen de aikido-training is dus het inoefenen van efficiënte vechttechnieken,het aspect "zelfverdediging", slechts een klein, maar wel noodzakelijk aspect.Wie zichzelf kan verdedigen, beschermt zijn gezondheid,en, omgekeerd eveneens: wie gezond is, kan zich beter verdedigen. Uiteindelijk stellen we een harmonische ontwikkeling van de beoefenaar centraal.De goede omgang in de dojo, is ook een facet van de training: etiquette en goede verstandhouding zijn een vorm van zelfverdediging omdat ze, het principe "een vermeden gevecht is een gewonnen gevecht" in gedachte, conflicten vermijden.Techniek is een middel, een instrument, tot zelfverwezenlijking.
Inhoudelijk gelijkt aikido sterk op andere levensbeschouwingen of disciplines die eenheid met de natuur nastreven: taoisme, tai chi, sjamanisme, natuurreligie. De wijsheid verwerven om de juiste beslissingen te nemen is bij hen zeer belangrijk. Eén van de voornaamste doelen die je als aikidoka kan bereiken is “aiki shobu”, de wijsheid van aikido.
In iaido, een andere krijgskunst, wordt eveneens harmonie nagestreefd ("ai" betekent "harmonie", "verbinding" of zelfs "universele liefde"), maar iaido is de kunst om zelf in harmonie te zijn of te blijven. De beginhouding is een houding van rust, seiza, tate iza of shizentai. Deze toestand wordt verstoord door een gebeurtenis, voorgesteld door de denkbeeldige aanval in de iaido-kata. Wanneer het probleem is afgehandeld of opgelost, keert de toestand van rust terug.De iaido-kata hebben een sterke symbolische betekenis, waarover de beoefenaar zich kan bezinnen. Iaido is de spirituele discipline die is afgeleid van iai-jitsu, het zwaardvechten startend met het ongetrokken zwaard. Iaido en iai-jitsu worden daarom wel eens “de kunst van het zwaardtrekken” genoemd. Het basisprincipe van iaido is “saya no uchi” wat betekent dat het zwaard zo lang mogelijk in de schede blijft. Het gevecht vindt alleen plaats als het onvermijdelijk is. Om die reden is de etikette, de omgangsvorm tussen mensen, van zeer groot belang. De aikidobeoefening heeft ook deze ingesteldheid.
Aikidotechnieken onstaan door variaties van één enkele "basistechniek", bekend als "kokyu dosa", die niet door vastgrijpen of klemmen, maar louter door het sturen van zijn energie de "tegenstrever" uit evenwicht brengt. Een goede houding en een natuurlijke beweging, aangepast aan de "aanval", zijn daarvoor fundamenteel. In HSR-aikido trainen we naast ongewapende technieken tevens technieken met het houten zwaard (bokken), de stok (jo), het houten mes (tanto), en dubbel zwaard (nito). Controleren en ontwapenen zijn het hoofd-en einddoel van dit wapenwerk. Tenslotte besteden we ook aandacht aan meditatie.
Alle technieken en traingsfacetten vormen echter een geheel. De verschillende manieren van trainen, dus gewapend en ongewapend, dienen om dezelfde principes vanuit verschillende invalshoeken te benaderen. Op die manier omvat HSR-aikido een geheel nieuw eigen wapenwerk, waaronder een eigen "iaido", dat we "toho riai" noemen.
Welk zijn dan deze principes? Technisch gezien een goede en ontspannen houding, zich in de plaats stellen van de tegenstrever, de aandacht op het juiste punt concentreren, opmerkzaam zijn, meegaan met de kracht, zich aanpassen, contact maken en houden, de partner aanvoelen, controle van timing en afstand, initiatief nemen, evenwicht en rust bewaren, en inhoudelijk dankbaarheid en respect voor de waardigheid van de tegenstrever, verantwoordelijkheid nemen, zoeken en zich schikken naar de waarheid, en uiteraard het meest centrale principe: schade vermijden of voorkomen, geïnspireerd door een filosofie van mededogen, om uiteindleijk van daaruit te werken aan een helend proces.
Door de lichamelijke en geestelijke training wil HSR-aikido dus een bijdrage leveren tot de levenskwaliteit van de beoefenaars en hun omgeving, verrijkend zonder enige schade te berokkenen.Omdat aikido, volgens deze visie, zo een bijdrage levert aan de individuele levenskwaliteit, betekent aikidobeoefening als helende discipline tevens een bijdrage aan de wereldvrede.
12 Beantwoorde vragen over HSR-aikido vindt u op deze pdf-pagina van onze site. Een meer uitgebreide tekst over HSR-aikido vindt u verder in:
"Heiwa Shugi Ryu-Aikido" (Nederlandstalige versie) (version française) (English version)
Dit zijn beelden van 20 jaar aikido-beoefening door Peter Van de Ven die leidde tot het ontstaan van HSR-aikido:
